Samkvæmt nýju fjárlagafrumvarpi verður niðurskurður til kvikmyndagerðar um 35%, langt umfram meðaltal niðurskurðar í mennta- og menningarmálum. Niðurskurðurinn verður tvöfalt meiri en nemur fjárframlagi ríkisins þar sem meira en helmingur þess fjár sem fer til framleiðslu kvikmynda kemur annars staðar frá. Íslensk kvikmyndagerð stuðlar að því að fá erlendan gjaldeyri inn í landið og hefur það sýnt sig að þeir styrkir sem veittir eru til kvikmyndagerðar hafa skilað sér margfalt tilbaka. Niðurskurðurinn mun kosta okkur fjölda starfa í iðnaði sem er rétt að byrja að blómstra hér á landi. Við höfum á síðustu árum byggt upp þekkingar- og tækniiðnað sem skapar atvinnu, stuðlar að uppbyggingu íslenskrar menningar og landkynningu. Við eigum nú ómetanlegt hugvit til að byggja á. Hér er um að ræða beinharða peningalega hagsmuni. Nú hefur RÚV gefið út þá yfirlýsingu að þeir muni hætta að kaupa inn íslenskt efni. Þetta þýðir að kvikmyndagerð á Íslandi verður endanlega tekin af lífi. Forsenda til styrkveitinga vegna kvikmyndagerðar byggist á vilyrðum frá sjónvarpsstöð. Ákvörðunin er því hrein og bein slátrun þar sem ekki verður hægt að sækjast eftir fjármagni erlendis frá né hjá Kvikmyndasjóði. Skiljanlega þurfum við að skera niður á öllum stöðum en hér er um aftöku að ræða.

Að gefnu tilefni minni ég á að boðað er til opins samstöðu- og aðgerðarfundar á Hótel Borg í kvöld 25. janúar kl.20:00.

L’Eclisse frá 1962 er síðasta myndin í trilogíu leikstjórans Michelangelo Antonioni. Fyrri myndirnar eru L’Aventura (1960) og La Notte (1961).Ég horfði aftur á L’Eclissse fyrir nokkrum dögum. Myndin tekur mann inn í heim, inn í loftbólu. Hún er ljóð í myndum. Andrúmsloftið er kunnuglegt en á sama tíma svo innilega dularfullt og skrítið. Ingmar Bergmann sagði Antonioni aðeins einbeita sér að einum og einum ramma og að það kæmi niður á heildinni. Hann væri hægur og leiðigjarn. Þó viðurkenndi Bergmann að Blow Up og La Notte væru meistaraverk.

Ég elska hreinlega Monicu Vitti þegar hún hallar sér upp að veggjunum. Það er eins og henni dauðleiðist. L’Eclisse er hinsvegar allt annað en leiðigjörn.

Byrjunarsenan segir allt sem segja þarf. Vittoria (Monica Vitti) og Ricardo (Francisco Rabal) eru ein, snemma að morgni, í fallegri íbúð. Þau eru tilfinningalega uppgefin og segja varla orð. Við þurfum engar útskýringar til að vita að þau eiga í ástarsambandi sem komið er í þrot. Þau hafa talað alla nóttina og eru komin á það stig að þau hafa ekkert meira að segja við hvort annað. Hann horfir á hana í örvæntingu, snýr sér frá henni, starir fram fyrir sig. Hún gengur um íbúðina, skoðar hluti, bækur eða húsgögn… Kíkir út um glugga. Eina hljóðið sem við heyrum er í lítilli rafmagnsviftu í borðstofunni. Leiðinlegt? Nei. Svo langt því frá. Þvílík Mise en Scéne! Túlkunin er dásamleg. Myndatökumaðurinn Gianni di Venanzo á líklega mikið í þessari mynd. Hann var án efa einn af þeim bestu og tók meðal annars myndir Fellini og Joseph Losey. Antonioni skrifar meistaralegar senur og leikararnir eru ekki af verri endanum (Monica Vitti, Alain Delon, Francisco Rabal og fleiri). Þetta er mynd fyrir þá sem kunna gott að meta.L\’Eclisse

Ethan og Joel Coen hitta naglann á höfuðið með nýjustu mynd sinni A Serious Man. Myndin er svört kómedía sem gerist árið 1967 og fjallar um Larry Gopnik, gagnfræðiskólakennara í miðvesturtríkjum bandaríkjanna sem virðist hafa byrðar heimsins á herðum sér og þarf að takast á við hið óvænta.

Allir í Gopnik ættinni vilja eitthvað út úr lífinu nema kannski Larry. Sonurinn, Danny vill reykja gras og hlusta á plötur. Dóttirin vill láta laga á sér nefið. Eiginkonan vill stinga af með öðrum manni en Larry virðist hinsvegar bara vilja að allt gangi sinn vanagang. Hann er ánægður ef allt getur bara verið eins og það er. Status quo. En lífið er ekki svo einfalt. Það lítur út fyrir að vandamál Larrys haldi áfram að hlaðast upp einmitt  vegna þess hversu heitt hann þráir að sitja og láta lífið framhjá sér fara.

Ég hef verið hrifnari af myndum þeirra bræðra sem ekki eru stjörnum prýddar. Það er eins og þeir þori þá að ganga enn lengra. Það má kannski kalla það einlægni. Michael Stuhlbarg leikur aðalhlutverkið í myndinni. Ég kannast við andlitið en hann er langt frá því að geta kallast Hollywood stjarna. Leikararnir eru óaðfinnanlegir og virka vel sem heild. Fred Melamed leikur Sy Abelman sem er óþolandi óþægileg týpa sem stelur konu aðalsöguhetjunar.  Við kynnumst misheppnaða frændanum sem sefur á sófa fjölskyldunnar, kynþokkafullu nágrannakonunni og krökkunum tveimur. Gyðingartrú er í lykilhlutverki í myndinni. Larry og fjölskylda stunda hana en  hún hjálpar þó lítið þegar hann reynir að skilja heiminn í kringum sig því eins og rabbíninn segir : « Sættu þig við hið dula ».

A Serious Man er yndislega útpæld og fjallar í stærra samhengi um örlög og tilgang lífsins. Larry kemst að þeirri sorlglegu niðurstöðu að við stöndum alltaf ein að lokum. Coen bræður voru aldir upp í gyðingatrú og skeyta óspart eigin reynsluheimi inn í handritið sem þeir sjálfir skrifa. Stíllinn snilldarlega ýktur eins og þeim er tveimur lagið. Það eru fáir leikstjórar í dag sem geta leyft sé að ganga svo langt í stíl og söguþræði að áhorfandanum stendur á sama um hvort hann trúir því sem gerist á tjaldinu eða ekki. Hjá Coen bræðrum gengur allt upp.

Þeir hafa sérstæðan, áreynslulausan húmor og leika sér að dramatískum aðstæðum á sinn Coeníska hátt. Hér leika þeir sér óspart að mannlegum tilfinningum og aðstæðum sem flestir ættu að geta tengt við.

Vera Sölvadóttir